“Wie serieus wil groeien, moet zichzelf niet te serieus nemen”

28 juli 2019 | Artikelen

Jij hebt een show gemaakt die te maken heeft met organisatieverandering? Klopt; De “Zo ben ik nu eenmaal” show. Het verhaal speelt zich af bij een organisatie maar in feite gaat het over iets dat je overal tegenkomt: moeite in het omgaan met verandering. Wij noemen het de “zo ben ik nu eenmaal” houding.
Het is een starre vastgeroeste houding die verandering en groei tegenwerkt.

Waarom is dat een probleem? Situaties veranderen nu eenmaal. Alles verandert. Daardoor wordt van ons als mensen gevraagd om mee te veranderen, om ons aan te passen. Alleen zit er in ons allemaal een bepaalde starre koppigheid die dat niet wil. Als reactie zetten we ons schrap en worden we extra volhardend in wat we al deden. Die starheid, daarmee zitten we niet alleen anderen maar ook onszelf in de weg.

Alsof er een houdbaarheidsdatum zit op flexibiliteit

En die starheid wil jij veranderen? Ik heb een grondige hekel aan die houding, dus die wil ik dolgraag veranderen. In alle organisaties waar ik de afgelopen 10 jaar ben binnen geweest heb ik ook gemerkt hoe remmend het is. Tegelijk is er niets zo irritant is als mensen die anderen proberen te veranderen of ‘flexibel’ te maken. Je kunt anderen niet veranderen, alleen jezelf. Daarom laat ik ze in een humoristische spiegel kijken. Uiteindelijk ligt de keuze namelijk bij jezelf: wil ik hier iets aan veranderen of niet?

Als je merkt dat er continu niet gebeurt wat jij wilt, wordt het tijd om naar jezelf te kijken

Waar komt die starheid volgens jou vandaan? Deels is het luiheid. Veranderen kost namelijk energie, dus je er omheen kunt zul je dat  altijd doen. Ten tweede is het angst voor de toekomst: Je weet niet wat het op gaat leveren. Ten derde, en die vind ik het meest interessant: is het angst voor kritiek. Als iemand anders wil dat wij veranderen, zien we dat als aanval. Het maakt ons onzeker, we voelen ons ‘niet goed genoeg’. Maar het heeft ook te maken met een verwarring rond identiteit en ons verlangen naar authenticiteit. We verwarren ons gedrag met wie ze zijn. We hebben ons zo lang op een bepaalde manier gedragen daardoor zijn we gaan denken dat we niet anders kunnen. Terwijl dat natuurlijk wel zo is.

Mensen laten dubbelklappen van het lachen, dat is altijd mijn droom geweest

Hoe doorbreek je dat dan? Als iemand in zo’n patroon zit dan is daar geen humor meer. Daarom is stap 1; begin eens om er om te lachen, om die eigen houding van je. De oplossing is dat ze in de lach schieten om zichzelf. “Ik zie mezelf de hele tijd dit doen. Wat ziet dit er belachelijk uit… ” waar ben ik mee bezig?” Ik geloof dat als mensen gaan lachen om zichzelf, ze flexibeler worden in hun gedrag, gedachten en houding. Humor zorgt dat maskers afvallen en het geeft lucht aan wat beladen is. Als ik zelf in een ongemakkelijke situatie zit is er niets zo fijn als een grap: het is een ontsnapping.

Heb je dat altijd gehad? Ik heb altijd al een obsessie gehad voor comedy. Vroeger al, samen met mijn vader. Ook nu nog. Ik kan gerust 2 weken lang elke avond “comedians in cars getting coffee” kijken, een programma waarin Jerry Seinfeld praat met andere comedians over het vak. Op de toneelschool, als we zelf een voorstelling mochten maken, kon ik ook al uren puzzelen hoe een opbouw het grappigste werkt. Grappig genoeg word ik daarvan dus bloedserieus. Bij OMDENKEN ontdekte ik hoe de grap werkt in een zaal met honderden mensen. Hoe eenvoudig de scenes ook waren, ik bleef doorschaven aan de perfecte timing. Soms lukt het zelfs om mensen dubbel te laten klappen van het lachen, zoals het publiek in de filmpjes van André van Duin die ik vroeger als kind zag; daardoor wist ik weer: Dit is mijn droom.

Confronterende comedy met een hoopvolle boodschap.

Waar erger jij je aan? Laatst nog zei iemand in een workshop: “Ik heb de leeftijd om te zeggen dat ik nou eenmaal zo ben”. Dat vind ik zo typisch. Alsof er een houdbaarheids datum zit op flexibiliteit. Dat is alsof je zegt: Ik ben erachter gekomen wie ik ben, ik heb me genoeg aangepast. Ik ben af. Dus ik heb er recht op om niet meer te hoeven veranderen. Ik denk dan: wie houd je daarmee eigenlijk voor de gek? Ik snap best dat je er moe van wordt en denkt “Weer een verandering? ik blijf bezig!!“ Ik herken het ook wel, maar dat is het leven. Uiteindelijk heb je vooral jezelf ermee, je zet jezelf vast en maakt jezelf machteloos.

Herken jij het ook bij jezelf? Absoluut. Het is ook een opdracht aan mezelf. Neem jezelf niet te serieus. Zodra je jezelf bezig ziet in zo’n stellige overtuigde manier, denk dan: time out. Vooral als je merkt dat er continu niet gebeurt wat jij wilt. Dan wordt het tijd om naar jezelf te kijken. Om de humor van de situatie in te zien en iets aan jezelf te veranderen. Ik probeer dat te doen, maar dat lukt natuurlijk lang niet altijd.

En hoe doe je dat dan? Jezelf niet vastzetten? In onze workshops trainen wij mensen in die flexibele grondhouding. We laten ze ontdekken waar hun eigen vastgeroeste patronen zitten en hoe ze daarbuiten kunnen gaan. Maar vooral leren wij ze met humor naar hun eigen gedrag te kijken. Hoe je dat doet? Soms helpt het om te kijken naar jezelf als een personage; Dat patroon is een personage. Het is een verhaal. Het is een kant van je. Je hebt het zelf gecreeerd. Je bent dat niet. Je bent veel meer dan dat. Door nieuw gedrag uit te proberen dat niet bij je past, ontdek je welke kanten je nog meer in je hebt.

Ik geloof dat als mensen gaan lachen om zichzelf, ze flexibeler worden in hun gedachten, houding en gedrag.

Is dat dan ook de boodschap van jullie show? De show is een opeenstapeling van mensen die op allerlei manieren niet aan zelfreflectie doen; met alle rampzalige gevolgen van dien. Het is een uitvergroting van de werkelijkheid. Maar het effect is wel dat het zinnetje “zo ben ik nu eenmaal” nooit meer hetzelfde klinkt. Het staat symbool voor iemand zonder humor en zonder zelfreflectie. Vastgeroest. Daar wil je niet mee vergeleken worden. Zo iemand wil je niet zijn. Dus er blijft maar een ding over; blijf jezelf ontwikkelen en speel met je eigen gedrag. Als we aan het eind van de show hebben bereikt dat mensen om zichzelf hebben kunnen lachen dan is dat al een ongelooflijke winst. Willen mensen meer? Dan kunnen ze na afloop verder door met een workshop. Onze ervaring is dat na de show mensen ook heel gemotiveerd zijn om te leren hoe wij als acteurs dat aanpakken.

 Mensen kiezen toch zelf of ze veranderen of niet

Hoe loopt de show af? Wij doen niet aan een happy end a la holywood. Daarin zit weinig humor, het sust mensen in slaap en zet niet aan tot actie. Maar we laten mensen niet down de zaal uit gaan, hoor! Er is licht aan het einde van de tunnel. De personages blijken aan het eind toch in staat boven zichzelf uit te stijgen. Al is dat op een gebied waar je het totaal niet verwacht. Nieuwsgierig? Boek de show en je weet hoe het afloopt.

Over de schrijver

Natasha Schulte is oprichter van Studio Spaak en geeft workshops, leidt nagesprekken en schrijft blogs en scenes op maat.

Wil jij live een show + workshop bijwonen?

Kom dan naar het volgende Zo ben ik nu eenmaal event op 7 februari 2020
Klik hier voor meer informatie