De WOO: Wet Open Overheid. Alle Nederlandse overheidsinstellingen moeten er iets mee. Weer zo’n een transitie, die lang niet door iedereen juichend wordt ontvangen. Ja, een transparante overheid willen we allemaal wel, maar we zijn ook maar al te graag “Baas in eigen mailbox”. We willen het liefst meer betrokken burgers, maar wat als dit betekent dat de burger zich ineens met alles gaat bemoeien? Dat was ook niet helemaal de bedoeling. En al het extra werk? Balen we daarvan, of zien we het als een kans om meer orde te creëren?
Je ziet, bij elke transitie komen er vele dilemma’s en tegenstrijdigheden kijken. Grote kans dat dit tot spanning en gedoe leidt! Wil je dit gedoe voor zijn? Mooi! In dit artikel geven we je voorbeelden van gemeentes die de transitie naar “open” zijn doorgegaan en hoe Studio Spaak jullie in dit proces kan ondersteunen via komische sketches en verdiepend gesprek. Welke sketch zou jouw organisatie kunnen helpen om meer transparant te worden?
Ontspannen veranderen naar een WOO-proof organisatie
Het begon bij de Gemeente Den Haag, die ons vroeg een maatwerk programma over de WOO te maken. Studio Spaak maakte de sketch “Ieder WOOtje is een kadootje” die we speelde op het VNG congres op 2 November 2023. In de video hieronder krijg je een smaakproefje van de sketch. Wil je de hele sketch zien? Dat kan hier.
Na het congres vertrokken we naar het Haagse gemeentehuis. Hier informeerde we mensen over
e-mailarchivering door middel van een ludiek pop-up theater. Benieuwd hoe dit eraan toeging? Kijk dan deze video!
Programma’s over Wet open overheid voor ministeries en gemeenten
Het gebruik van theater bij dit soort bijeenkomsten zoals bij het VNG congres was een groot succes. Het leidde tot een overvloed aan reacties en aanvragen van organisaties die iets soortgelijks wilden. Niet alleen gemeentes, maar ook andere instanties zoals ministeries en rijksdiensten.
In 2024 traden we meerdere keren op bij ministeries en rijksdiensten met de ‘Zo ben ik nu eenmaal’ show, met na afloop een op maat gemaakt WOO- verdiepingsprogramma. Door het WOO thema te koppelen aan onze befaamde komedie over verandering in algemene zin, werd een nog bredere doelgroep aangesproken. In de interactieve sessie na afloop werden verschillende WOO dilemma’s uitgewerkt. Het gold als opwarmer en als kennismaking met dit thema op ludieke en komische manier.
Ondertussen ging het maken van maatsketches ook verder. Het stokje werd overgenomen door de Gemeente Rotterdam, met wie we een sketch maakten over de transitie van passieve naar actieve openbaarmaking “WOO complex” die we in november (WOOvember) 2024 opvoerden.
Heb jij al een WOO complex?
In deze sketch zie je hoe ons ‘Zo ben ik nu eenmaal’ type Rick baalt van een nieuwe WOO aanvraag. Omdat door dit WOO verzoek (die gaat over de aankoop van een varken, jawel..) zijn huidige werk voor de WOONtoren in de knel komt. Voor de woontoren wil de wethouder graag snelheid maken- dus helaas.. Rick ziet zijn geplande uitstapje naar de woonboulevard dit weekend in duigen vallen. Zijn manager is ondertussen alleen maar positief- over wat een geweldige kansen dit biedt om vanaf nu alles openbaar te maken. Terwijl hij juist denkt dat het vertrouwen van de burger er helemaal niet beter van wordt. Je zou er een WOO complex van krijgen!
Gelukkig zie je in de zo wel versie van de sketch hoe het in de toekomst ook anders kan lopen. We zijn inmiddels wat verder in de tijd. Dit keer heeft Rick alles netjes gearchiveerd en openbaar gemaakt, waardoor het Woo verzoek met een druk op de knop te beantwoorden is. Bovendien komen manager Jacky en Rick samen tot een verrassend idee om het vertrouwen van burgers te vergroten.
Dilemma’s in de politiek bestuurlijke context
Bij Gemeente Den Haag werkten we ondertussen verder aan twee nieuwe sketches. Waarin weer verschillende dilemma’s voorbij kwamen. Zoals de sketch “Blablasteel” die zowel veel herkenbare valkuilen over informatiehuishouding bevat, als ingaat op de complexiteit van samenwerken in een politiek bestuurlijke context. Wat zou jij doen als een wethouder jou zou vragen om toch vooral de documenten “een beetje positief te houden” terwijl de burger juist recht heeft op het volledige verhaal? En hoe communiceer je met je collega’s- via de officiële kanalen, of toch even handig en snel via whats app?
Hoe bewust ga je om met data? Een spiegel op security en privacy voor ambtenaren
De andere sketch voor gemeente Den Haag ging over Security, die haar premiere beleefde op het Festival van de toekomst op 5 november 2025, in theater aan het Spui. Waar een spiegel wordt voorgehouden over hoe je zorgvuldig met gegevens van burgers omgaat als ambtenaar. Want de WOO staat niet op zichzelf, maar is verbonden met al deze andere thema’s. Waar de gemeente Den Haag haar collega’s graag meer over leerde op dit festival.
Leiderschap
In 2025 vonden er daarnaast nog mooie samenwerkingen plaats met gemeente Dalfsen, Gemeente Almere en Gemeente Hoeksche Waard. Waar we nieuwe sketches schreven én bestaande sketches aanpasten in een nieuwe context. Zo maakten we een speciaal leiderschapsprogramma met een combinatie van verschillende sketches in korte vorm voor gemeente Almere. Want als je een heleboel managers bij elkaar hebt, dan wil je in korte tijd alle dilemma’s laten voorbij komen, maar vooral ook ingaan op wat dit betekent voor hun rol als leider. Leiderschap kan bepalend zijn voor een ontspannen veranderproces.
Workshops duidelijke taal
Eind november 2025 maakten we in opdracht van Gemeente Dalfsen nog een sketch over het belang van het spreken van duidelijke taal. Want openbaar maken heeft alleen kloof-dichtend effect als inwoners ook werkelijk begrijpen wat je bedoelt. En niet worden afgeschrikt door ambtelijk jargon en bestuurlijk complexe volzinnen. (trouwens, dit artikel zou ook best wat toegankelijker geschreven kunnen worden…) Hebben jouw collega’s ook nog behoefte aan een workshop hierover? Ook dan kunnen ze bij ons terecht
Hoe maak je een bijeenkomst over een niet sexy onderwerp toch populair?
In 2026 gaan we weer lekker verder met het WOO proof maken van diverse organisaties. En dat doen we graag met een grote dosis humor. Want ook al is de WOO misschien niet het meest sexy onderwerp- wij maken er leuke en inspirerende bijeenkomsten van! Mede dankzij onze ‘Zo ben ik nu eenmaal’ types.
Theater als middel bij (ontspannen) verandering
In zowel onze theatershow, als de maatwerk sketches komen al onze ‘Zo ben ik nu eenmaal’ types terug. Rick, Tilly, Jack en Dries lijken vast op collega’s die je bij jou op kantoor ook wel eens tegenkomt. Juist door hen als voorbeeld te gebruiken van valkuilen- verloopt het gesprek tussen jullie collega’s soepel en veilig. Een combinatie van de theatershow en een maatwerk-sketch voelt als een avondje uit, en brengt gegarandeerd gesprekken op gang over verandering, houding en gedrag- maar ook over persoonlijke valkuilen en kwaliteiten. Meer over de ‘Zo ben ik nu eenmaal’ show lees je hier.
Naast shows en sketches bieden wij ook trainingen, trajectbegeleiding en masterclasses aan, die je met een tikkeltje humor leren om te gaan met veranderingen. Kortom, een mooi menu om uit te kiezen. Alle diensten die wij aanbieden zijn gericht op de verdieping induiken en samen lachen; de ultieme manier van verbinden!
Wil jij ook theater inzetten om de transitie naar een WOO-proof organisatie ontspannen te laten verlopen? Plan dan een kennismaking in! Wie weet duiken onze archetypes binnenkort ook op in jouw organisatie.
